Ku ts'aatáanta'al u yáanta’al u múuch’kabil El Hombre Sobre la Tierra tumen Kellogg

Tia'al u yutsil maaya kaajo'ob

Paul Antoine Matos
Oochel Cortesía El Hombre sobre la tierra
K'iintsil

Yucatán
Lunes 19 ti' junio, 2017

Ts’o’ok u máan ukp’éel ja’aob’ob káajik u yáanta’al u múuch’kabil El hombre sobre la tierra (HST), tumen Fundación Kellogg. Múuch’kabile’ ku meyaj ti’ ukp’éel méek’tankaajo’ob tu lak’inil Yucatán, tia’al u kaxanta’al u mu’uk’ankúunsa’alo’ob ti’ ba’alo’ob yaan u yil yéetel economía yéetel yantal ba’al u beeto’ob ichilo’ob, beey tu ya’alaj ti’ jump’éel k’áat chi’ tsikbal tu beetaj Segismundo Lucidi, máax jo’olbesik u meyajilo’ob k’áax.

El hombre sobre la tierra káaj u meyaj tu ja’abil 1997 tia’al u ye’esa’al ti’ maaya káaj bix uláak’ je’el u páajtal u k’a’abéetkunsa’al ba’ax yaan ti’ yóok’ol kaab tia’al u beeta’al jejeláas meyajo’ob.

Táantik u k’a’amal áantaj ti’ Fundación Kellogg tia’al ma’ u ch’éenel u beeta’al meyajo’ob. HST yaan u béeytal u ts’o’oksik meyaj u káasmaj Yaxcabá, tia’al u yutsil 300 u p’éel baatsilo’ob, ti’ jo’olajun p’éel kaajo’ob.

Lucidi tu ya’alaj meyaj ku beeta’al tumen HST ku kaxantik ka yanak ba’al tia’al jaantbil, nook’ yéetel meyaj che’ tumen beyo’ ku páajtal u sutulsuut taak’in ich kaaj, tia’al ma’ u yantal u jóok’ol máak yéetel beyo’ u kaxanta’al u ya’abkúunsa’al náajalil.

K’eexilo’ob ku yantal ich kaaj, náajalil yéetel meyaje’, chéen jayp’éel ba’alo’ob ku beetik u talamachajal u beeta’al kool, tumen láayli’ ts’o’ok u k’expajal bix u máan k’iin yéetel ku seten k’a’abéetkunsa’al agrotóxicos, le beetik jela’an xan bix u meyajta’al k’áax yéetel ya’ab ik’elo’ob ku yantal.

Meyaj bíin beeta’ake’, ku kaxantik u táakbesik permacultura, ba’ale’ láayli’ ti’e lu’um suuk u meyajta’alo’, yéetel yaan u ma’alo’obkúunsa’al yéetel composta, humos yéetel leguminosas tia’al u mu’uk’ankúunsa’al lu’um tuka’atéen.