Petrooleoe’ ko’ojchaj yóok’olal u ba’ateltáanbalil Oriente Medio

U bin ko’ojtal petrooleo yóok’ol 100 doolares yóok’olal jump’éel báarrile’, chich úuchik u jats’ik meerkado’ob, ts’o’oke’ boolsaso’obe’ ma’ jach náajalnajo’ob le lunes máanika’, tumen yaan u saajkilil ka xáanchajak ba’ateltáambal táan Oriente Medio tu’ux ka yanak íinflasyon.

Na’ak u tojol petroole yóok’ol 100 doolares yóok’olal jump’éel báarril, ba’ale’ yáax juntéen úuchik u yúuchul desde u ja’abil 2022, ka’aj káaj u ba’ateltáambalil Ucrania, tu’ux láayli’ jach na’akij.

Ka’aj káaj ba’alteltáambal tu k’iinil 28 ti’ febreroe’, Iráne’ tu núukaj ba’ax wa’awak’a’ab tumen Israel yéetel Estados Unidos, le beetik tu túuxtaj xan wak’bil ba’alo’ob ti’ péetroleeráa kúuchilo’ob yaan ti’ u noj lu’umilo’ob Oriente Medio.

U jala’achil Estados Unidose’, Donald Trumpe’, ma’ tu jach chíimpoltaj u na’akal u tojol kruudo le domingo máanika’, tumen tu ya’alaje’ “chéen jun chan p’íit kun yantal u bo’ota’al” ti’al u tse’elel “sajbe’entsil” k’uch yéetel u proogramail nuklear Irán. Tu jo’oloj túun je’ets’ek Mojtaba Jamenei beey máax kun jo’olbesik Iran, tu paach u yuume’, Iráne’ tu ka’ túuxtaj ts’oots’onajil yóok’ol Israel, beyxan uláak’ petrooleroil noj lu’umo’ob yaan te’el Golfoo’.

Petrooleo túune’ jna’ak tak 30% ichil u óoperatibail Asia yéetel ka’aj tu chukaj 13H30 GMT, West Texas Intermediate (WTI) k’uch tak 9,6% tak 102,23 doolaro’ob yóok’olal jump’éel báarril yéetel u báarrilil Brente’ tu k’áak’náabil del Nortee’ tu náajaltaj 10,3% tak 99,61 doolaro’ob.