K'iintsil
La Jornada
16/04/2026 | Ciudad de México
Tu jo’oloj 50 ja’abo’ob sa’atak u kuxtal jréebolusyoonario ts’íib yéetel áaktibiistáa José Revueltase’, láayli’ yaan u muuk’, ts’o’okole’ ku pakta’al beey noj sáasil ti’al u nooyil u tuukul iskiierdas te’el k’iino’oba’.
Beey úuchik u ya’alik x-áakademika María Eugenia Espinosa, j-íistoriador Carlos Illades yéetel jpéeriodista Luis Hernández Navarro úuchik u beeta’al u tsikbalil La vida política e intelectual de José Revueltas.
Yéetel le meyaj je’elo’ jchúun jump’éel noj meyaj táan u taal u beeta’al tumen Instituto Nacional de Estudios Históricos de las Revoluciones de México (INEHRM) tu’ux ku chíimpolta’al jts’íib beet u meyajil Los días terrenales yéetel Los muros de agua.
Illadese’ jumpuul úuchik u ya’alik: “Revueltase’ leti’e’ máak jach k’a’ananchaj ichil iskiierdáa tuukul tu noj lu’umil México”, leti’ xan máax béeychaj u píitjo’oltik talamilo’ob k’uch yéetel u sóosialismoil soviético, ts’o’oke’ láayli’ u chíimpolta’al tumen tirios yéetel troyanos.
Tu ya’alaj xan Revueltase’ tu méek’aj u tuukulil “réebolusyoon déemokraatikáa” tu’ux chíimpolta’ab áautojestion yéetel íindependeensyáa de klaase, ka béeychaj u náachkunsik ti’ u yóol PRI je’el bix xan ti’ soviético tuukul.
“Ba’axo’ob tu ya’alaj yóok’olal estalinismo, beyxan búurokraasyáa partidaaryae’ láayli’ jump’éel kuxa’an ba’al ti’al u na’ata’al bix u je’ets’el áautoritariismóo te’el k’iino’oba’”, tu ya’alaj.
Beey túuno’, x-íistoryadora María Eugenia Espinosae’ t’aanaj yóok’olal máaxo’ob béeychaj u k’ajóoltiko’ob “Pepe” Revueltas tu k’iinil kuxa’an yéetel tu k’iinil táan ka’ach u bin Facultad de Filosofía y Letras, tu noj najil xook UNAM, tu ja’abil 1968.
“Juntúul máak 54 u ja’abil, ba’ale’ kti’ale’ ts’o’okili’ u ch’íijil, úuchik u k’a’alal. Ba’ale’ tu yokusbáaj Comité de Lucha, je’el bix u jeelo’obo’, ma’ tu kaxtaj u máan táanil mix u chíikpajal chéen leti’”, tu k’a’ajsaj.
Xak'alutskíinsa'an tumen: Sasil Sánchez Chan