de

del

Foto: Efe

Tu jo’oloj wakp’éel winalo’ob káajak u chíimpolta’al reforma laboral ti’al máaxo’ob ku meyaj plataformas digitalese’, chéen juntúul ti’ lalaj 10 u béeykunsmaj u najáaltik le beyka’aj k’a’abéet ti’al u béeytal u ts’a’abal ti’ seguridad social integral, beey úuchik u ya’alal ti’ u ka’ tsoolmeyajil jala’ach.

Te’el tsoolts’íibo’, u mola’ayil Secretaría del Trabajo y Previsión Social (STPS) tu ya’alaje’, ichil u winalil enero tak junioe’, ts’íibta’ab u k’aaba’ 9 millonesil 853 mil 538 u túul repartidores wa conductores tu táan Instituto Mexicanos del Seguro Social, ts’o’oke’ yanchaj ti’ob xan protección yóok’olal je’el ba’axak bíin úuchuk ichil u meyajo’ wa riesgos de trabajo.

Ba’ale’, ti’ le beyka’ajo’, jump’éel millón 52 mil 653 u túul ook ich le jo’op’éel seguros jets’a’an ich Ley del Seguro Social, ichil le je’elo’obo’, táaka’an incapacidades, guarderías, líik’saj taak’in ti’al kéen ch’éejek u meyaj máak wa pensión tumen ma’ táan u béeytal u meyaj máak, ichil uláak’ prestaciones.

Beey túuno’, ichil yáax ba’ax ucha’ane’, ichil u yáax k’iinil julio tak tu k’iinil 31 ti’ diciembre ti’ u ja’abil 2025e’, beeta’ab yáax piloto, ka túun ts’íibta’ab u k’aaba’ 8 millonesil 300 mil 660 máaxo’ob ku meyaj ti’ plataformas tu táan IMSS; ti’ le je’elo’obo’, kex 912 mil 625 láaj ts’a’ab ti’ob le seguros yano’obo’.

Beey túuno’, le prueba beetchajo’, tu chíikbesaj datos yéetel estadísticas yóok’olal meyaj ku beeta’al ich plataformas digitales, je’el bix xan u je’ets’el ba’axo’ob beetik u p’a’atalo’ob paachil -ba’ax ti’ ku yantal u xuupo’ob, je’el bix ti’ gasolina wa mantenimiento– ti’al beyo’ u béeytal u tukulta’al beyka’aj jach le ku náajaltiko’obo’. Lelo’ jach k’a’anan ti’al u je’ets’el bix u yantal le meyajo’, beey subordinada wa ma’, tu ya’alaj.

STPS tu ts’áaj xan jump’éel correo electrónico ti’al u béeytal u k’áata’al ba’ax ma’ sáasili’, u k’áata’al xan u nu’ukta’al bix u beetik máak ti’al u táakpajal, yéetel u ya’alal ba’axo’ob ma’ uts u yila’al ti’ le ba’ax jetsa’ano’. Beey túuno’, béeychaj u yojéelta’al yaan talamilo’ob kéen p’a’atak meyaj chéen beyo’, mina’an afiliación tu táan seguridad social yéetel ma’ jach sáasil bix yanik transparencia yóok’olal bix u k’a’abéetkunsa’al algoritmos.

Xak'alutskíinsa'an tumen: Sasil Sánchez Chan