de

del

Foto: Rodrigo Díaz Guzmán

Te’el k’iino’oba’, kex tumen jach ya’ab u ma’anal janabe’enba’alo’ob ti’ Internete’, yaan kex 2.59 millonesil najo’ob tu noj lu’umil México tu’ux ma’ ojéela’an wa je’el u yantal ba’al ti’al jaantbile’ -inseguridad alimentaria-, beey úuchik u chíikbesa’al tumen u datosil Instituto Nacional de Estadística y Geografía (Inegi).

Yóok’olal ba’ax chíikpaj tu xookil Encuesta Intercensal (EIC) 2025, Inegie’ tu yilaj ti’ 6.5 por cientoil najo’ob tu noj lu’umil Méxicoe’, kex juntúul u máakile’ ma’ béeychaj u kaxtik ba’al u jaantej tumen ma’ yanchaj u taak’inili’ wa ma’ yanchaj u recursosi’.

Ti’ najo’ob tu’ux ila’ab yanchaj talamilo’ob ti’al u kaxta’al ba’al jaantbile’, u 19.9 por cientoe’ tu ya’alaj yanchaj kex juntúul paal -ma’ u chuk 18 u ja’abile’- tu yu’ubaj wi’ij, ts’o’oke’ ma’ jaani’; 19.2 por cientoe’ tu ya’alaj chilaj wenel kex wi’ij yéetel 17.4 por cientoe’ tu ya’alaj jaan chéen juntéen ichil jump’éel k’iin, wa ma’ jaano’ob bulk’iini’.

Ti’ najo’ob tu’ux mina’an janal tumen mina’an recursose’, u 55.4 por cientoil tu’ux kaja’an xan juntúul paal ma’ u chuk 18 u ja’abile’, jaanij ba’ale’ ma’ jejeláaschaj ba’ax tu jaanti’; ti’ 37.73 por cientoe’ yaan juntúul paal wa táankelem tu jaantaj maas jump’íit ba’alo’ob ti’ le beyka’aj unajo’, yéetel 36.91 tu ya’alo’obe’ yanchaj kex juntúul máak ichnaje’ ma’ chúuka’an úuchik úuchik u jáalal u yo’ochi’.

Ichil ba’ax a’alab tumen Encuesta de Salud y Nutrición, malnutrición ich mejen paalale’ ku kóojol ti’ maanal 1.3 millones paalal jo’op’éel u ja’abil, le beetik túune’ ma’ táan u yutsil líik’il físico, cognitivo yéetel social.

Bey xan u 13.9 por cientoil paalale’ ma’ xan tu chukik u aalil unaj u yantal.

Ti’ najo’ob tu’ux yaan nojoch máako’obe’, u 31 por cientoil máako’obe’ tu ya’alo’ob tu yu’ubajo’ob wi’ij, ba’ale’ ma’ jaano’obi’; 27.9 por ciento chéen juntéen jaano’ob bulk’iin, wa ch’éen u jaanalo’ob 24 horas. Inegie’ tu ya’alaj tu najo’ob tu’ux yaan kex juntúul u máakil de 18 u ja’abil wa maanal ti’e’, u 16 por cientoile’ tu ya’alaj ku janalo’ob ba’ale’ ma’ jejeláas ba’axo’ob ku jaantiki’.


Xak'alutskíinsa'an tumen: Sasil Sánchez Chan