de

del

Tu jo’oloj óoli’ 40 ja’abo’obe’, j-éem u xookil beyka’aj che’ob ku ch’a’akal Amazonía tu lu’umil Brasil

Deforestación en la Amazonía brasileña registró nivel más bajo en casi 40 años
Foto: Reuters

Beyka’aj k’áax k’askúunta’ab ichil jump’éel ja’ab tu lu’umil Amazonía, Brasile’, tu chukaj u maas kaabalil ts’o’ok u yantal desde ka káaj u beeta’al u registrosil tu ja’abil 1988, beey úuchik u ts’a’abal k’ajóoltbil ti’ datos oficiales k’a’aytab le viernes máanika’, tumen u jala’achil le lu’umo’, Luiz Inácio Lula da Silva.

Le je’ela’ jump’éel noj yéetel jats’uts péektsil ti’al u meyajil jala’ach izquierdista Lula, tumen ku maas ma’alobkúunsik bix yanik meyaj ku beetik yóok’olal ambiente ikil táan xan u náats’al u yéeytambalilo’ob jala’ach tu táan senador conservador Flávio Bolsonaro le 25 ti’ octubre ku taala’.

“Ba’ax k kaxtike’, ka p’áatak mina’an che’ ku ch’a’akal de ilegal desde walkila’ tak tu ja’abil 2030”, tu k’a’aytaj Lula ti’ X, jach p’el úuchik u ts’a’abal k’ajóoltbil u datosil úuchik u ch’a’akal che’ob, tumen leti’e’ ba’ax jp’áat ken u beeto’ob ka ook meyaj beey jala’ach tu ja’abil 2023.

Tu lu’umil Brasil yaan kex u 60% ti’ u maas nojoch k’áaxil selva tropical ti’ tuláakal yóok’ol kaab, ts’o’oke’ lelo’ jach k’a’anan ti’al u ts’u’uts’a’al u gasesil efecto invernadero beetik u yantal calentamiento global. Ichil túun agosto ti’ u ja’abil 2025 tak julio 2026e’, k’askúunta’ab 3 mil 335 kilómetros cuadrados tu k’áaxil Amazonía ti’ u lu’umil Brasil, le beetike’, 42% úuchik u p’íitchajal keetel láayli’ te’ k’iino’obe’, ba’ale’ ti’ le período máaniko’.

“Jach nojoch le béeykaj éem u ch’a’akal che’ob chéen beyo’, beey náaye’”, tu ki’iki’ óoltaj u ministroil Medio Ambiente ti’ u lu’umil Brasil, Joao Paulo Capobianco, ti’ k’a’aytajil tsikbal yanchaj Brasilia. Tu lu’umil Brasile’, u tasail oficial u ch’a’akal che’obe’ ku p’i’isil yéetel u sistemail satélites «Prodes», ti’alinta’an tumen Instituto Nacional de Investigaciones Espaciales (INPE).

Ku ch’a’anuktik u káajbal u winalil agosto, ti’ k’iinil jach táan yáax k’iin, tak julio ti’ le uláak’ ja’ab ku yokolo’.


 Xak'alutskíinsa'an tumen: Sasil Sánchez Chan