de

del

Foto: Reuters

U gasesil efecto invernaderoe’ yaan yóok’ol kaabe’ jk’uch tu jach k’analil -máximos históricos- tu ja’abil 2025, ts’o’oke’ lelo’ je’el u beetik u maas chokojtal yóok’ol kaab, yéetel xan u yantal uláak’ talam fenómenos, beey tu ya’alaj Organización Meteorológica Mundial (OMM) ti’ k’a’aytajil ts’íib jts’a’ab k’ajóotbil le martes máanika’.

Le beyka’aj CO₂ ts’o’ok u múuch’ul yóok’ol kaab ti’ atmósferae’ jk’uch tak 426.8 partes yóok’ol lalaj millón tu ja’abil 2025, le je’elo’ óoli’ u 153 por ciento ti’ u nivelil preindustrial yanchaj tu ja’abil 1750, a’alabij.

Nivele’ ka’anchaj 2.8 ppm wa ku ke’etel yéetel le ja’ab mánaiko’; lelo’ ku chíikbesike’ ka’anal u promedioil ti’ le beyka’aj ya’abchaj ti’ le ts’ook lajun ja’abo’ob.

Uláak’ k’a’anan gases efecto invernadero muuch’ulo’obe’ -metano yéetel óxido nitrosoe’- jk’uch tu jach ka’analil tu ja’abil 2025, ts’o’oke’ ti’ yaan 257 por ciento yéetel 126 por ciento ichil o niveles preindustriales, je’el bix yanik u k’aaba’ob.

Xaak’al beeta’abe’ ku p’isik beyka’aj gas ku múuch’ul te’ atmósferao’, ma’ le túumben emisiones ku yantal ti’ jump’éel ja’ab. OMMe’ yaan u ts’áak k’ajóoltbil ba’axo’ob ts’o’ok u yojéelta’al yéetel negociadores kéen múuch’uko’ob COP31, u noj múuch’tambal ONU tu’ux ku tsikbalta’al ba’alo’ob yóok’olal clima, yaan u beeta’al Antalya, Turquía, tu winalil noviembre, ts’o’oke’ tu ya’alaj xan u fenómenoil El Niñoe’ je’el u beetik u maas múuch’ul gases te’ ja’aba’. “Lalaj parte ti’ lalaj millón ku táakale’, ku xook, tumen maas ya’ab u much’ik ooxol.

Jaaj, táan k jach ts’áak u kuuch k’áak’náab yéetel atmósfera”, tu ya’alaj Ko Barrett, u secretarioil general adjunto OMM.

Xak'alutskíinsa'an tumen: Sasil Sánchez Chan