Yaabilaj u nooyil tuláakal ba’al: Poniatowska; chúun e’esajil Museo del Estanquillo ti’al u chíimpolta’al xts’íib

Ich papaxk’ab yéetel ki’iki’ óolale’ jk’ama’ab Elena Poniatowska ka’aj k’uch tu kúuchil Museo del Estanquillo, ka’aj chúunsa’ab u e’esajil tu’ux ku chíimpolta’al xts’íib yéetel péeriodistáa ku táakpajal yéetel La Jornada.

Poniatowskae’ ta’aytak u k’iimbesik 94 u ja’abil. Te’el súutuko’, láak’inta’ab tumen u paalil Felipe Haro; Alejandro Brito, máax jo’olbesik kúuchil tu’ux beeta’ab chíimpolal, yéetel Moisés Rosas, máax múul kaláant ba’ax jts’a’ab tu ye’esajil Elena Poniatowska Amor: Archivo Personal, yáax juntéen u ye’esa’al, ts’o’oke’ táaka’an ichil k’iimbesajo’ob ku beeta’al ikil táan u chukik 20 ja’abo’ob yanak kúuchil p’aatal Centro Histórico, ti’ u noj kaajil Ciudad de México.

Xts’íibe’ tu ya’alaj tu táan máax bino’ob te’el súutuko’: “te’exe’ jach jats’utse’ex; noj ba’al in wilik a wiche’ex, a che’eje’ex, a sak tso’otsele’ex, je’ex Rogelio, máax mantats’ u láak’intiken”. Ka’aj ts’o’oke’, tu k’a’ajsaj u láak’o’ob María Esther yéetel Carlos Monsiváis, je’el bix xan Fernando Benítez, ichil uláak’o’ob.

“Jach saajken ti’ je’el ba’axak réelasyoon ti’al u yaabilta’al máak, je’el bix a wa’alike’ex te’ex. U nooyil tuláakal ba’ale’, yaabilaj, ts’o’oke’ te’exe’ táan a ts’áake’ex teen, teen túune’ kin sutik te’ex yéetel ba’axo’ob p’aatal teen tin 93il, ts’o’oke’ kin tuklike’ láayli’ jach ya’abe’”.

Felipe Haro Poniatowski, máax jo’olbesik múuch’kabil láayli’ ts’a’aban u k’aaba’ xts’íibe, tu k’a’ajsaj: “walkil 18 ja’abo’obe’, k’uch Poniatowska yéetel Standord ti’al u ya’aliko’ob to’one’, u k’áat bin u mano’ob le áarchiboo’, ba’ale’ ka t-tukultaj jump’íit yóok’olal in yuume’, tin wa’alaj ti’ob: ‘Ma’, Elena; áaserboe’ ku p’áatal México, u ti’al tuláakal máaxo’ob yaan tin táan beora’, wey ku p’áatale’”.

Xak'alutskíinsa'an tumen: Sasil Sánchez Chan