K'iintsil
La Jornada
08/01/2026 | Buenos Aires, Argentina
Tumen te’el ja’aba’ yaan u chukik 40 ja’abo’ob kíimik Jorge Luis Borgese’ (1899-1986), juntúul wíinik jach k’ajóolta’ab yóok’olal ts’íibo’ob tu beetaje’, u éeditoryalil Sudamericana jeets’el tu lu’umil Argentina yéetel Alfaguara ichil u lu’umil Hispanoaméricae’ yaan u ka’ jóok’siko’ob tuláakal u meyajil jts’íib tuka’atéen te’el ja’aba’.
Beyxan, Fundación Internacional Jorge Luis Borgese’ tu k’a’aytaj táan xan u meyajtik jejeláas k’iimbesajo’ob ti’al u chíimpolta’al ts’íib tu beetaj, beyxan u máakil. Jts’íibe’ sa’at u kuxtal tu k’iinil 14 ti’ junio.
Éeditoryal mola’ayil Alfaguarae’ tu ts’áaj k’ajóoltbile’ yaan u jóok’sik u meyajil Cuentos completos, Ensayos completos yéetel Poesía Completa tu noj lu’umil España beyxan Latinoamérica ti’al u k’iinil 30 ti’ marzo. Tu noj lu’umil Argentinae’ ts’íibo’obe’ yaan u jóok’sa’al ichil u kaatalogoil Sudamericana.
Kéen ts’o’okok u jóok’sa’al le meyajil je’elo’, ti’al u wanail julioe’ u mola’ayil Alfaguarae’ yaan u ka’ jóok’sik El Aleph yéetel El tango, ka’ap’èel k’a’anan ts’íibo’ob chúukbesik tsikbalo’ob yéetel ik’il t’aano’ob meyajta’ab tumen Borges. Ti’al u winalil noviembree’ tukulta’an u jóok’sa’al Poesía completa, Ficciones yéetel jun jaats tse’eko’ob ma’ yáax jóok’sa’ak mix juntéeni’, ka’alikil ti’al u winalil enero ti’ u ja’abil 2027 yaan xan u jóok’sa’al El oro de los tigres yéetel El informe de Brodie.
Octavio Paz ku ya’alik ka’ache’, tsikbalo’ob ku ts’íibtik Borges ka’ache’ óoli’ ku láaj belbesa’al ti’ méetafisikóo tuukul: u k’áatchi’il wa jach jaaj le ba’ax jaaj u tukultik máako’. Tu ts’íibtaj “yéetel ki’iki’ óol, tojbe’en tuukul, yéetel ts’u’uy tuukul. Mix máak yáax ts’íibnak ka’ach beey ich káastean t’aano’... u noj meyaj Borgese’ béeychaj u jach a’alik ba’al kex ma’ yéetel ya’abach t’aano’obi’”.
Borgese’ tu p’ataj ya’abach noj meyajo’ob sutt’anta’an ich maanal 25 t’aano’ob, ts’o’oke’, k’ajóolta’an ti’ jo’op’éel kóontinenteob. Sìij tu ja’abil 1899, tu táankelemile’ xooknaj Ginebra yéetel Inglaterra, ti’al u ja’abil 1919 bin kajtal España yéetel suunaj Argentina ti’al u ja’abil 1921.
Xak'alutskíinsa'an tumen: Sasil Sánchez Chan
