K'iintsil
Astrid Sánchez
24/08/2026 | Mérida, Yucatán
Fernando Llanose’ tu kaxtaj u je’ik uláak’ joolnaj tu paach u cha’anil “Amores “Perros”: u béeytal u pakta’al máaxo’ob meyajnajo’ob paach cámaras, bix u yu’uba’al u juum u t’aano’ob yéetel u ch’a’anukta’al u tsikbal máaxo’ob béeykuns cha’an jo’olbesa’ab tumen Alejandro González Iñárritu ti’al ka chíimpolta’ak cha’an beey nojmeyaj beeta’an ich cine beeta’an México.
Ba’ax jóok’ ti’ u meyajil “Desatar Amores Perros”, jump’éel áanalte’ yéetel u 160 u wáalal yaan u ts’a’abal k’ajóoltbil tumen Llanos bejla’a’ lunes 24 ti’ agosto, las 7 áak’ab, tu noj najil xook Universidad de las Artes de Yucatán (UNAY).
Ts’íibe’ jóok’ úuchik páayt’anta’al Llanos ti’al u táakpajal ti’ jump’éel tsikbal kun beetbil ti’al u k’iimbesa’al 20 ja’abo’ob yanak le cha’ano’. Le beetik Llanose’, tu beetaj jump’éel storyboard yéetel making of ti’ u cha’anil “Amores Perros” ts’o’oke’, ka’aj yanchaj le múuch’ je’elo’, tu yilaj yaan ba’ax ma’ táakbesa’ab jach je’ex unaje’: u tsikbalil máaxo’ob beet u meyajil producción.
“Ka tin wu’uyaj tuláakal máak a’alike’: “Ma’, teene’ yaan ba’al in tsikbalt yóok’olal. Ma’, teene’ yaan xan uláak’ ba’al in wa’alej, ka túun tin wa’alaj: ‘áanaltee’ unaj túun u ye’esik lelo’. Leti’ u nooyil le áanalte’o’”, tu tsikbaltaj ti’ La Jornada Maya.
Áanaltee’ ku kaxtik u jelbesik bix u pakta’al máaxo’ob beetik jump’éel cha’an. Juntúul artistae’ ku na’atik beey justicia u chíimpoltik múuch’ máako’ob yaan tu paach noj meyaj ti’al u beeta’al cha’ano’ob, tumen ya’abach juntéenake’ mix táan u chíikpajalo’ob, mix xan chíika’an ti’ oochelo’ob tu’ux ku k’a’ayta’al cha’an, mix táan u k’u’ubul chíimpolal ti’obi’, ts’o’oke’ chéen ku chíikpajal ti’ créditos.
“Lela’ leti’e’ ba’ax justoo’. K na’atik ti’al u beeta’al cha’ano’obe’, ku yantal múul meyaj”, tu ya’alaj.
Llanose’ tu tukultaj túun u k’áatchibtik u ya’abil máaxo’ob táakpaj ti’al u beeta’al cha’an, je’el bix actoro’ob, beyxan máax jo’olbes le meyajo’, ba’ale’ tak montadores, u diseñadoresil producción, u ingenierosil sonido, asistentes yéetel uláak’ máak ich equipo técnico.
U áanalte’il “Desatar Amores Perros” yaan u ts’a’abal k’ajóoltbil tu kúuchil Salón de Usos Múltiples, tu Edificioil C ich UNAY.
Xak'alutskíinsa'an tumen: Sasil Sánchez Chan